Download dit artikel Een nieuwe is Voice over IP (VoIP). Deze techniek combineert telefonie met datacommunicatietechnieken en het Internet Protocol. Binnen bedrijfsnetwerken (LAN/WAN) wordt gesproken van VoIP, over het publieke net (PSTN) wordt vaak van 'Internet-Telefonie' gesproken.

Deze ontwikkeling maakt de stap naar volledige integratie van spraak en data mogelijk. Het geloof van de markt in VoIP is onder andere te zien aan de aspiraties die de datacommunicatieleveranciers en applicatie service providers nu in hoog tempo op het voice-vlak ontwikkelen. Ook heeft inmiddels iedere zichzelf respecterende PBX-fabrikant IP-interfaces ontwikkeld. VoIP staat nu nog in de kinderschoenen, maar de ontwikkeling van telefonie zal met het multi-communicatie-protocol IP de komende jaren een grote sprong maken.

Traditionele telecommunicatie

Bij traditionele telefonie in PBX-netwerken, wordt voor elk gesprek een separate spraakverbinding (64Kbps) opgezet tussen beller en gebelde ('circuit-switching'). Deze verbinding wordt speciaal gereserveerd voor het analoge of digitale spraaksignaal tijdens dit gesprek; er lopen op dat moment geen andere gegevens over dezelfde lijn, ongeacht of er nu wel of niet gesproken wordt.

Datacommunicatie middels packets

Datacommunicatie gebeurt veelal door het opdelen van de te verzenden gegevens in pakketjes. Elk pakketje wordt daarbij voorzien van een aantal codes, waardoor de netwerkcomponenten het pakketje uiteindelijk op de gewenste bestemming kunnen afleveren. In IP-netwerken is het zelfs niet nodig dat de datapackets een vaste route afleggen naar de eindbestemming, maar kunnen zij de best beschikbare route gebruiken. Hierdoor is het mogelijk de netwerkcapaciteit optimaal te benutten. Bij de ontvanger van de data worden alle packets verzameld en in de juiste volgorde geplaatst om te worden vertaald naar de oorspronkelijk verzonden datafile.

Spraak als datacommunicatie middels packets

Spraak in de vorm van datacommunicatietechniek is inmiddels ook mogelijk en de eerste VoIP-netwerken zijn een feit. Momenteel zijn drie modellen te onderscheiden:

Model 1.

Model 1.De traditionele PBX wordt gekoppeld aan het LAN, middels een IP-interface(kaart) in de PBX Hierbij verloopt de afhandeling (switching) van het verkeer nog steeds via de PBX Het signaaltransport naar de toestellen verloopt op IP-basis via het LAN.

Model 2.

Model 2.De traditionele PBX wordt via een gateway met het LAN gekoppeld. In het LAN is tevens een VoIP- server opgenomen. Feitelijk opereren de PBX en de VoIP-server nu naast elkaar als in één netwerk. Dit is een veel gehanteerd model als tussenfase in migratietrajecten naar volledig VoIP.

Model 3.

Model 3.De traditionele PBX wordt in zijn geheel vervangen door een VoIP-server. De afhandeling (routering) van het verkeer verloopt geheel via het datanetwerk. Er is geen sprake meer van een PBX, er is nog slechts een server met specifieke telefoniesoftware

Vereist: Quality of Service

Het datanetwerk moet voor volledig VoIP wel aan een aantal specifieke kwaliteitsvoorwaarden voldoen. Daarbij gaat het met name om gegarandeerde Quality of Service, kortweg QoS, van het IP-netwerk. Bij de doorgifte van datapackets kan het namelijk voorkomen dat de volgorde van ontvangst van deze pakketjes anders is dan de volgorde waarin zij zijn weggestuurd of dat pakketjes ergens onderweg in een buffer blijven steken. Voor datatransport maakt dit weinig uit, de pakketjes worden uiteindelijk weer samengevoegd tot een geheel en de file wordt in zijn geheel ontvangen, exact zoals hij verstuurd is. Voor voice is QoS echter noodzakelijk om zonder variabele vertragingen ('jitter') en dataverlies ('packet loss') acceptabele spraakkwaliteit te kunnen bieden. Ook moet de volgorde van ontvangst van de packets dezelfde zijn als waarmee deze worden verstuurd.
In het datanetwerk moet het packet-verkeer dus zo zijn geregeld dat voice-packets voorrang krijgen op data-packets. Ook moet een minimaal benodigde capaciteit (bandbreedte) worden gereserveerd voor spraak, om te voorkomen dat door datacongestie geen spraakverkeer meer mogelijk is. Inmiddels zijn voor interne datanetwerken (LANs en WANs) diverse technieken en protocollen ontwikkeld die deze eisen kunnen invullen.

Voordelen VoIP:

• Geen aparte infrastructuur meer nodig voor spraak, alles gaat over het datanetwerk
• Netwerk eenvoudig uitbreidbaar, ook met gekoppelde nevenlocaties en telewerkers
• CTI-achtige toepassingen zijn eenvoudiger en goedkoper te realiseren
• Integraal beheer (applicatie- en netwerkbeheer) mogelijk
• Mogelijk betere benutting capaciteit van het LAN/WAN
• Nieuwe functionaliteiten kunnen snel worden ingevoerd zonder dat er in het netwerk op allerlei plaatsen wijzigingen nodig zijn (wijzigingen en vernieuwingen bestaan voornamelijk uit softwarematige aanpassingen).

Risicofactoren VoIP:

• Hoge QoS eisen worden door veel datanetwerken nog niet gewaarborgd. Met name oudere ethernet-netwerken kunnen slordig omspringen met packet-transport. Voor goede spraakkwaliteit is QoS noodzakelijk.
• Het internet is niet ingericht op QoS. Dit laat nog op zich wachten, waardoor extern telefonieverkeer over IP verkeer nog af te raden is voor zakelijke toepassingen.
• Betrouwbaarheid en beschikbaarheid van datanetwerken is (nog) vaak lager dan van PBX-netwerken. Daarbij komt dat eindgebruikers storingen aan het datanetwerk makkelijker accepteren dan storingen aan het telefonienetwerk.
• Bij de traditionele PBX met IP-interface (model 1) en bij koppeling van een traditionele PBX met een VoIP-server (model 2) treedt vaak functionaliteitenverlies op. Dit kan de acceptatiegraad van deze modellen ondermijnen, doordat eindgebruikers vanuit de PBX-wereld altijd veel functionaliteiten ter beschikking hebben gehad.
• WAN-capaciteit is relatief duur wegens de kosten van capaciteit middels vaste verbindingen. VoIP vraagt nog relatief veel capaciteit van het netwerk. In de regel is die in het LAN in ruime mate aanwezig, WAN's zijn vaak redelijk tot goed gedimensioneerd.

Toekomstvast

Doordat de toepassingen van IP-netwerken snel en sterk toenemen (veel bedrijfsnetwerken en het hele internet zijn hierop gebaseerd), is IP een toekomstvaste techniek. Naast spraak en dataverkeer is IP ook geschikt te maken voor audio, video en TV. Inmiddels maken ook alle grote netwerkbedrijven hun netwerken geschikt voor IP, of hebben dit al gedaan. Aan de nu nog bestaande technische knelpunten wordt hard gewerkt en de hierboven genoemde risicofactoren zullen op termijn dan ook zeker worden opgelost. Daarnaast worden in hoog tempo verbeterde compressietechnieken ontwikkeld en wordt gewerkt aan IPv6 met betere QoS. Dit alles maakt de weg vrij voor een brede invoering van Voice over IP.

Toepassingsmogelijkheden

Enkele mogelijkheden van IP als multicommunicatie-protocol, zoals die momenteel worden ontwikkeld worden of al in gebruik zijn genomen:

Unified Messaging

Wanneer telefonie volledig over het datanetwerk wordt afgewikkeld, is het ook mogelijk om alle communicatie te concentreren op één randapparaat: de pc. Steeds meer wordt voice dan ook onderdeel van de standaard software binnen KA-omgevingen. De eindgebruiker ontvangt via de contact-center-pc alle telefoonoproepen, voicemail, e-mail en fax. Zie ook: Multi Media technieken.

Spraakcontact binnen web-omgevingen

Een andere toepassing die zeker gaat komen is het zogenaamde 'real time voice-data-collaboration' in e-commerce callcenteromgevingen. De klant, die al zoekende op een webpagina een vraag heeft, klikt op een button en kan spreken met een callcenter-agent terwijl ze gezamenlijk door de website lopen. Verder wordt hard gewerkt aan de ontwikkeling van video over IP, beeldtelefonie, unified messaging applicaties, audio-broadcasting, etc.

Mobiele spraak als onderdeel van draadloze data toepassingen

Ook mobiele spraak zal in de toekomst op IP worden gebaseerd. Daardoor kan mobiele telefonie worden geïntegreerd met de diverse wireless-data toepassingen, die momenteel in hoog tempo worden ontwikkeld. Toepassingen hiervoor worden nu al getest in enkele Metropolitan Area Networks (MAN's) op een aantal grote luchthavens.

Internet als wereldwijd telefonienetwerk

Wanneer de transportkwaliteit op het PSTN eenmaal op het voor VoIP vereiste niveau is gebracht (bijvoorbeeld door IPv6, QoS) dan wordt het mogelijk om het internet als een wereldwijd spraaknetwerk te gebruiken met nagenoeg dezelfde kwaliteit als het openbare telefonienet nu. Koppeling tussen het openbare communicatienet en bedrijfsnetwerken kunnen dan eenvoudig en goedkoop worden gerealiseerd. Door de interne bedrijfstelefonie over IP te realiseren, zijn organisaties al voorbereid op hetgeen nog te wachten staat. Vooralsnog is de kwaliteit van de openbare netwerken nog niet toereikend, hoewel ook deze ontwikkelingen snel kunnen gaan.

Strategische factor bij vervangings- en uitbreidingsvraagstukken

IP zal steeds meer een multi-communicatie-protocol gaan worden (en daarmee dus ook een spraakprotocol), zowel in de openbare netwerken als in bedrijfsnetwerken. Organisaties die intern al over een IP-based voice/datanetwerk beschikken, kunnen daar in de toekomst naadloos op aansluiten. De ontwikkelingen van Voice over IP dienen dan ook een belangrijke rol te spelen in de strategische overwegingen bij vervanging of uitbreiding van traditionele telefonienetwerken en installaties.

Gefaseerde migratie

Wanneer wordt besloten tot migratie naar VoIP, hoeft dit niet noodzakelijk in één slag te worden uitgevoerd. Dit zou namelijk in veel gevallen tot een ongewenste versnelde afschrijving van bestaande installaties leiden. Het is heel goed mogelijk om VoIP naast de reeds bestaande installatie te laten functioneren. Bijvoorbeeld door in een eerste fase gedeeltelijk over te schakelen of door alleen uitbreidingen alvast middels VoIP uit te voeren.
Een mogelijk model voor gefaseerde migratie is het koppelen van de PBX aan het LAN (model 1). De meeste grotere leveranciers van PBX-en leveren hiervoor al VoIP-interfaces, waarmee IP toestellen (hard- of softwarematig), via het LAN, aan de PBX kunnen worden gekoppeld.
Een andere manier is de installatie van een VoIP-server in het LAN. De PBX wordt dan met een gateway aan deze server gekoppeld. De IP-toestellen worden dan aan de VoIP server gekoppeld en dus niet meer aan de PBX (model 2).

Weloverwogen migratiestrategie

Er zijn dus meerdere, beheersbare migratiepaden naar volledig Voice over IP mogelijk, waarbij geleidelijke vervanging mogelijk is zonder noodzakelijke desinvesteringen. Alleen een weloverwogen migratiestrategie, zowel technisch, organisatorisch, functioneel als financieel, maakt het mogelijk de juiste keuzes hierin te maken.

AUDITEL heeft een heldere visie ontwikkeld op VoIP en de ontwikkelingen op dit gebied. Onze consultants beschikken over kennis en ervaring met deze materie. Desgewenst adviseren wij u in deze vraagstukken. Voor meer informatie mailt u naar: Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft JavaScript nodig om het te kunnen zien. .